Helmond als pilotgemeente
In juni 2008 stond er in het City Journal een artikel over het onderzoek naar risicojongeren dat onderzoeksbureau Berenschot in opdracht van de gemeenten Den Haag, Rotterdam en Utrecht en Nicis Institute uitvoerde. Belangrijke conclusies uit dit rapport waren dat gemeenten te weinig gebruik maken van de beschikbare kennis over risicojongeren en dat gemeenten onderling meer ervaringen en kennis zouden moeten uitwisselen. Berenschot riep gemeenten op om zich als pilotgemeente aan te melden en zo mee te doen in onderlinge kennisdeling en de verbetering van het eigen beleid ten aanzien van jongeren. Dit allemaal onder begeleiding van bureau Berenschot. De gemeente Helmond besloot zich aan te melden. Burns vertelt waarom: “‘Helmond, zorgzame, actieve en sociale stad’ dat is de slogan waarmee de gemeente Helmond haar beleid handen en voeten geeft. Deze slogan vraagt om continue ontwikkeling en verbetering. Ook kennisdeling met andere gemeenten is hierin van belang. Geregeld staan gemeenten voor dezelfde uitdagingen. Deze uitdagingen kan je vergemakkelijken door van elkaar te leren. Als pilotgemeente heb je de kans om voorop te lopen en goede ideeën eventueel uit te rollen op regionaal en zelfs landelijk niveau. Dat is een mooie kans.”

De gemeente Helmond neemt een aantal lessen uit het onderzoek van Berenschot mee. Naast het leren van elkaar en het gebruiken van beschikbare kennis, is verder kijken dan de eigen organisatie van groot belang. Burns: “Rekening houden met de overall doelstellingen in plaats van alleen met de eigen doelstellingen van een organisatie, geeft de jongerenaanpak extra kans van slagen. Werken aan een gelukkige, gezonde en geslaagde Helmondse jeugd doordat ze kunnen leren, meedoen en genieten, dat willen alle organisaties. Om dit te bereiken is het van belang over de schutting van de eigen organisatie te kijken.”

De quickscan
De pilots starten met het maken van een quickscan waarin de uitgangssituatie van een gemeente duidelijk wordt. Op 24 juni 2009 vond de quickscan in Helmond plaats. Het doel van de bijeenkomst was om de behoeften van jongeren in kaart te brengen en verdere stappen te zetten in het denkproces over hoe het aanbod en de dienstverlening naar (risico)jongeren eruit moet komen te zien. “Het meest waardevolle aan de quickscan is dat we verschillende burgers, professionals, ambtenaren en politici bij elkaar hebben gekregen om met elkaar te spreken over de genoemde onderwerpen. Wethouder Boetzkes van Welzijn, Jeugd, Onderwijs en Sport zegt altijd: ‘We praten met jongeren, niet over jongeren’. Dat hebben wij nu dus ook gedaan: we hebben jongeren zelf bij de quickscan betrokken. Hierdoor kun je de behoefte van jongeren nog adequater in kaart brengen,” aldus Burns. De deelnemers aan de quickscan hebben tijdens de bijeenkomst hun dagelijkse bezigheden even opzij gezet en zijn samen teruggegaan naar de kern van het vraagstuk. Burns: “Veel van de aanwezige professionals spreken elkaar geregeld, maar het interessante aan de bijeenkomst was dat iedereen even uit ‘de waan van de dag’ kon stappen om weer helemaal terug te gaan naar de basis: welke behoeften zijn er eigenlijk en hoe kunnen we daar met zijn allen het beste op in spelen? We hebben in één ochtend aardig wat stappen kunnen zetten. Wat mij het meeste bij is gebleven is dat we elkaar – gemeente, professionals, politiek en jongeren zelf – de ruimte moeten geven en dat we deze ruimte ook moeten nemen om de uitdaging aan te gaan.”

De Helmondse aanpak
“De grootste uitdagingen voor Helmond als het gaat om het verbeteren van de jongerenaanpak zijn het managen van verwachtingen van de jongeren en de relevante organisaties naar elkaar toe en het elkaar de ruimte geven. De gemeente kan aangeven wat er bereikt moet worden, maar het is aan de verschillende professionals om hier samen invulling aan te geven. Zij zijn tenslotte de deskundigen,” vertelt Burns. Hoewel professionals en andere betrokkenen hun uiterste best doen om signalen op te vangen en daar actie op te ondernemen, heeft het zich in het verleden voorgedaan dat er escalaties onder de jongeren plaatsvonden zonder dat de signalen hiervan bij de gemeente waren doorgedrongen. Burns: “Elkaar opzoeken en elkaar weten te vinden blijken belangrijke aandachtspunten voor de verbetering van deze signalering”

De belangrijkste tip vanuit Helmond voor andere gemeenten is volgens Nuala Burns: “Zoals de wethouder zegt: ‘Praat mét en niet over de jongeren’. Zet de jeugd en hun opvoeders zelf in bij de jongerenaanpak. De jongeren waarmee het goed gaat kunnen bijvoorbeeld als rolmodellen fungeren. Door de jeugd bij de aanpak te betrekken maak je de kans van slagen groter.”