“Ik houd me al ruim 25 jaar bezig met de relatie tussen christenen en moslims en keer op keer merk ik dat er onder christenen sprake is van een grote islamofobie. De redenen hiervoor zijn erg divers, zoals de gedachte dat christenen in veel islamitische landen in hun bewegingsvrijheid worden beperkt en dat de islam door de eeuwen heen veel geweld heeft gebruikt om zich te verspreiden. Ook verzen in de Koran en uitspraken van islamitische geestelijken in Europa over hun ambitie om Europa aan de islam te onderwerpen dragen hiertoe bij.” Het is tijd dat dit verandert, vindt De Ruiter.

Cursus ‘Leven met Moslims’ in vijf delen
“Het belangrijkste doel van de cursus ‘Leven met moslims’ is om de cursist te helpen zijn of haar houding tegenover de islam en moslims te veranderen. Een houding van angst, vooroordeel en achterdocht probeer ik om te buigen naar een houding die ik heb omschreven met het Bijbelse begrip ‘genade’. Dit betekent afzien van het spreken in stereotypen en moslims beschouwen als medemensen en niet uitsluitend als vertegenwoordigers van een religieus systeem”, vertelt De Ruiter. “De cursus bestaat uit vijf lessen. In les 1 wordt er nagedacht over de houding van christenen richting moslims. In les 2 wordt het begrip ‘genade’ gekoppeld aan de omgang met moslims. Tijdens les 3 wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste waarden van de islam. In les 4 bezoeken we een moskee en wordt het gesprek aangegaan met een imam en andere moslims daar aanwezig. In les 5 wordt de cursist aangemoedigd tot het proactief opbouwen van relaties met moslims, die hem of haar in staat stelt zijn/haar geloof met moslims te delen. Tot slot krijgt de cursist suggesties aangereikt waarmee hij/zij contact kan opbouwen met een moslim.”

Positieve reacties op de cursus
De cursus werd over het algemeen positief ervaren, aldus De Ruiter. “De christelijke deelnemers gaven positieve reacties terug. Door diverse cursisten werd het bezoek aan de moskee en het gesprek met moslims daar als een hoogtepunt van de cursus ervaren. Ook kreeg ik terug dat de cursus de angst voor de islam voor een groot gedeelte wegneemt en dat het programma een goede basis vormt voor een betere omgang met moslims.” Ook aan islamitische zijde werd positief gereageerd: “De besturen van de moskee, de imams en moslims vonden het zeer de moeite waard om christenen te ontvangen en met hen de dialoog aan te gaan.” Cursus heeft positieve invloed op integratie “De cursus wil een brug bouwen tussen christenen en moslims. Hoewel in veel steden in Nederland, en overigens ook in Europa, christenen en moslims dichtbij elkaar wonen, zijn ze vaak vreemden voor elkaar. Men passeert elkaar in de straten, staat naast elkaar op bus en trein te wachten, zit in dezelfde klas, gebruikt dezelfde maaltijd in de bedrijfkantine, en toch zijn we vreemden van elkaar”, betoogt de Ruiter. “Door deze cursus zien we vriendschapsbanden ontstaan tussen mensen die elkaar eerst niet zagen staan. De cursus levert dus een positieve bijdrage aan integratie; christenen leren ruimte te maken voor moslims, niet alleen in hun hart, maar ook op straat, in de buurt en in de kantine.”

Verhouding christenen versus. moslims is niet uitsluitend een Nederlands fenomeen
“Islamofobie is niet alleen een Nederlands verschijnsel”, zo beweert De Ruiter. “Overal in Europa kom je het tegen. In veel Europese landen groeien extreem rechtse politieke partijen en vinden we veel sympathisanten onder christenen voor dit gedachtegoed.” Inmiddels is de cursus van De Ruiter vertaald in het Frans, Duits, Engels, Italiaans, Spaans en Russisch. De Ruiter: “Het cursusmateriaal is niet speciaal op Nederland afgestemd. De principes en inhoud zijn in vele landen toepasbaar. Momenteel wordt de cursus in Zwitserland gegeven.”

Gemeente kan faciliterende rol spelen
“Deze cursus is bedoeld voor christenen, dat betekent dat de cursus veelal in kerkruimtes gegeven wordt. We hebben gemerkt dat kleine groepen, tussen de 8 en 13 personen, beter zijn omdat de interactie gemakkelijker is. Gemeenten kunnen een faciliterende rol spelen; een ruimte aanbieden wanneer een kerkgebouw (of huiskamer) niet beschikbaar is. Ook kan de medewerking van een gemeente bijzonder nuttig zijn wanneer kerken met lokale moskeeën in gesprek willen komen. Het is voor lokale christenen niet altijd duidelijk wie sleutelfiguren zijn binnen de lokale moskee, een gemeente heeft hier vaak meer zicht op. Op de vraag of de cursus aantrekkelijker is in gemeenten waar meer moslims wonen, antwoordt De Ruiter: “Op plaatsen waar christenen niet of nauwelijks met moslims in aanraking komen, is de cursus wellicht wat minder aantrekkelijk. Wel heb ik gemerkt dat er tegenwoordig ook buiten de grote steden spanningen kunnen ontstaan tussen de diverse bevolkingsgroepen. Een cursus als deze kan mogelijk een rol spelen bij het verminderen van deze spanning.”

De toekomst: een cursus ‘Leven met christenen’ voor moslims
Niet alleen bestaan er vooroordelen aan christelijke kant ten aanzien van moslims, ook de islamitische gemeenschap kampt met stereotype denkbeelden over hun christelijke medeburger. “Toen ik met mijn islamitische vrienden sprak over de cursus ‘Leven met moslims’, stelden zij voor om ook een cursus ‘Leven met christenen’ te ontwikkelen”, vertelt De Ruiter. “In Nederland en Europa bestaan onder moslims eveneens veel vooroordelen ten opzichte van het Westen en het christendom. Dergelijke vooroordelen moedigen ook islamitische burgers niet aan om een gesprek aan te knopen met hun christelijke buurman.” De cursus ‘Leven met Christenen’ gaat hetzelfde patroon volgen als zijn voorganger ‘Leven met Moslims’. “Ik heb de laatste weken vele islamitische leiders gesproken over het concept van de nieuwe cursus en zij reageerden enthousiast. Uiteraard werk ik nauw samen met moslims bij het schrijven van deze cursus. Ik verwacht in het najaar van 2010 met een pilot te kunnen komen, zodat de brug ook van islamitische kant gebouwd kan worden.”

Bron: Nicis Institute; Liza Kozlowska