Het landelijke project is vorig jaar oktober van start gegaan. Minister Plasterk verzorgde de aftrap. De eerste pilot vond plaats in Amsterdam en daarna volgden Den Haag en Rotterdam. Deze eerste drie pilots zijn nu afgerond en op 7 oktober start het project in Utrecht.

Het project
Het mannenemancipatieproject bestaat uit een cursus van tien weken. In deze tien weken worden ook tien thema’s behandeld zoals cultuur, de maatschappij, religie, gezondheid, de gezinssituatie en werk. Elke week komt de groep mannen drie dagdelen bij elkaar. Op twee dagdelen bespreken de trainer en de cursisten klassikaal het thema dat die week centraal staat. Het derde dagdeel is gereserveerd voor de praktijk.

De cursus is in het Nederlands. De trainers zijn tot nu toe vrouwen. “De bedoeling was dat het een man zou zijn, maar door omstandigheden moest ik het opeens zelf doen en dat werkte heel goed. De algemene aanname dat je allochtone mannen via mannen moet benaderen bleek hier niet te kloppen. Wanneer je training geeft gaat het erom dat je ze met respect behandelt. Dat je open en eerlijk bent en dat je echt belangstelling hebt voor hun situatie. Ze vertellen me soms dingen die ze met een man niet zouden bespreken. Of ze denken bij mannen onderling dat ze elkaar wel begrijpen. Aan een vrouw leggen ze het extra goed uit. Zo spreken ze eigenlijk veel meer.”

Het dagdeel praktijk besteden de cursisten aan activiteiten. De cursisten bezoeken op dit dagdeel bijvoorbeeld een museum over de historie en cultuur van hun stad. Dit is belangrijk om door te geven aan hun kinderen. Verder gaan ze bijvoorbeeld langs bij een wethouder en spreken ze over actief burgerschap. Opvoeding en huiselijk geweld wordt behandeld met educatieve films en discussie, en voor het thema gezondheid wordt vaak de GGD bezocht. Utlu: “De eerste twee activiteiten stellen wij samen. Wanneer de groep start vragen we welke activiteiten zij vanaf de derde week willen ondernemen. Er zitten altijd mannen in de groep die zelf een activiteit willen organiseren. Daar zit zoveel potentie, talent en kennis. Dat zetten we dan ook heel bewust in. We hebben dus niet een vaststaand concept, de onderwerpen staan wel vast, maar de groep bepaalt mede de activiteiten.”

De werving
In elke stad werkt Vizyon samen met plaatselijke maatschappelijke organisaties zoals stichting BOEG in Utrecht, Impuls in Amsterdam, het Vadercentrum in Den Haag en Sezer Concult en Dona Daria in Rotterdam. De werving vindt plaats via deze pilotorganisaties. Deze organisaties komen via verschillende kanalen als vrouwenorganisaties, scholen, schuldhulpverlening, maatschappelijk werk, psychische hulpverlening, huisartsenpraktijken, uitkeringsinstanties, de moskee of kerk en buurthuizen met de mannen in contact. “Zorg dat al die organisaties erbij betrokken worden. Het werkt pas als het ook gedragen wordt door de eigen kring. Dat de imam het bijvoorbeeld ook in de moskee aankondigt of dat er in het buurthuis over gesproken wordt. Als dit niet gebeurt is de drempelvrees vaak groot, dan is het teveel een project dat niet als van henzelf wordt beleefd,” benadrukt Utlu.

De opzet
Nadat de mannen bereikt zijn voeren projectmedewerkers intakegesprekken met hen. Utlu legt uit hoe dit in zijn werk gaat: “We kijken naar de persoonlijk situatie van de man, waar zit hij nu, wat vindt hij daar zelf van en wat is er vervolgens nodig om iets aan zijn huidige situatie te doen. Is dat een stageplaats, een opleiding, werk of een cursus? Bij het intakegesprek wordt er een doel gesteld. Het doel is bij elke man anders. De ene wil uit zijn isolatie komen, de ander wil vrijwilligerswerk, een betaalde baan, een vakopleiding of voor zichzelf beginnen.” De cursus start met de ondertekening van de doeldocumenten. Dit is een officiële gebeurtenis. Hierin stellen de deelnemers vast wat ze met de cursus willen bereiken. In de cursus zitten twee lijnen, de eerste is de persoonlijke ontwikkeling van de cursist. De ander is de maatschappelijke kant. Gedurende de hele cursus heeft de projectmedewerker van de pilotorganisatie wekelijks contact met de mannen, individueel, maar ook in groepsverband. Tijdens deze gesprekken kijken de projectmedewerker en de cursist samen hoe het gaat met het bereiken van het doel. De projectmedewerker kijkt wat er mogelijk is, komt ook met ideeën en motiveert de cursist. De vrouwen van de deelnemers worden zo veel mogelijk en op verschillende manieren bij het project betrokken. Vizyon verwerkt de wensen, adviezen en verwachtingen van de vrouwen ook in het trainingsprogramma. Zo ontstaat een breder draagvlak voor de training.

De resultaten
In de drie steden namen steeds tussen de tien en twintig mannen deel aan de cursus. De groepen verschilden erg van elkaar. In Den Haag bestond de groep uit achttien deelnemers met elf verschillende nationaliteiten. In Amsterdam deden er veertien mannen mee waarvan bijna iedereen van Marokkaanse afkomst. Ongeveer driekwart van de cursisten ronde de hele cursus af. Wat betreft het resultaat zegt Utlu het volgende: “Bij sommige mannen is na tien weken het doel bereikt, maar bij enkeling niet. De periode is eigenlijk te kort. Soms gaat de projectmedewerker nog verder met de cursist om het doel af te ronden.” Toch waren vrijwel alle cursisten erg positief over het project. “Het is vrij intensief en dat brengt ritme in het dagelijks leven van de deelnemers. Dat heeft direct invloed op de situatie in het gezin. Er is plotseling structuur gecreëerd. Die tien weken met elkaar heeft de mannen uit hun isolatie gehaald. Dat is al het allergrootste succes, dat geven ze ook aan.” Zowel in Amsterdam als in Den Haag hebben de pilotorganisaties een vervolg aan het project gegeven.    

Tips voor het opzetten van een soortgelijk project
Perihan Utlu sluit af met een aantal tips voor organisaties die een gelijksoortig project op willen zetten: De eerste tip gaat over de financiering: “Zorg op tijd voor financiën want dat duurt ontzettend lang. We krijgen wel subsidie van het ministerie OCW, maar dat is vooral voor de methodiek. Voor de werving en uitvoering is co-financiering van de gemeenten en pilotorganisaties nodig.” De tweede tip betreft de werving: “Begin op tijd met de werving via zo divers mogelijke kanalen. Voor de werving moet je de tijd nemen. Je moet vaak nog een of meerdere keren terugkomen. Je moet één-op-één met de mannen praten. Doe dit met z’n tweeën of drieën. Je krijgt namelijk eerst de woede en agressie van de mannen over je heen. Zij zijn ontevreden over de samenleving en dat uiten ze in de eerste ontmoeting. Pas als die woede weg is gevallen willen ze meedoen. Maar dat duurt even. Daar heb je een lange adem voor nodig. Ook het creëren van een breed draagvlak onder verschillende organisaties kost tijd.” Als derde benadrukt Utlu het belang van maatwerk: “Vizyon ontwikkelt samen met MOVISIE een methodiek op basis van de vier pilots. Deze zal, in de vorm van een trainingsmap, gepresenteerd worden aan de G-54 gemeenten en de organisaties die zich met het thema bezighouden. In principe is de methodiek overal waar de mannen zijn, toepasbaar. Maar de groepen zijn heel verschillend. Maatwerk is daarom erg belangrijk, anders komt het niet over. Kijk dus goed naar de groep mannen die je hebt en pas de invulling van de methodiek aan op de groep.” Een goede trainer is ook erg belangrijk: “Zorg voor een betrokken en professionele trainer die binding kan creëren met de mannen. En die ook geaccepteerd wordt door de mannen, dat kan een man zijn, maar het blijkt dus ook heel goed een vrouw te kunnen zijn. Als de trainer de mannen maar open, begripvol en met respect benadert.” Tot slot raadt ze anderen aan er meer tijd voor te nemen: “Zorg ervoor dat het langer dan tien weken duurt. Tien weken is te kort wanneer de mannen dan net op gang zijn gekomen is het al weer afgelopen.” Of zoals een van de deelnemers het uitdrukte: "Wij zijn net diesel-motoren. Het duurt even voordat wij op gang komen, maar als we eenmaal op gang zijn willen wij ook doorgaan."

Nicis Institute: Joni Uhlenbeck

nieuws

Sociale cohesie

Emancipatie