Nicis Institute - KIEM - Immigratie buitenlandse werknemers moet werkgelegenheidsgat opvullen

Immigratie buitenlandse werknemers moet werkgelegenheidsgat opvullen

Inleiding

Meer immigratie van buitenlandse werknemers is een mogelijke oplossing om iets te doen aan het werknemerstekort van ruim 30 miljoen personen dat in 2050 in Europa door vergrijzing gaat ontstaan. Dit concludeert SEO Economisch Onderzoek op basis van een onderzoek naar de effecten van vergrijzing en migratie op de toekomstige arbeidsmarkt in de Europese Unie. In Nederland wordt het effect van vergrijzing en bevolkingsafname momenteel al voor 80 procent gecompenseerd door immigratie van buitenlandse werknemers.

Probleemstelling

Wat zijn de effecten van vergrijzing en migratie op de toekomstige arbeidsmarkt in de Europese Unie?

Beschrijving

De belangrijkste oorzaak voor de toekomstige tekorten aan werknemers is de vergrijzing van de bevolking. Door het ouder worden van de babyboom generatie daalt het aantal mensen in de leeftijd 15-64; meer ouderen verlaten de arbeidsmarkt dan dat er jongeren bijkomen. Een tweede oorzaak zijn de relatief lage geboortecijfers; in bijna alle landen wordt een daling van de omvang van de eigen bevolking verwacht.

Het zogenoemde ‘werkgelegenheidsgat’ dat door deze beide effecten ontstaat kan echter voor een groot deel opgevuld worden met behulp van werknemers uit andere landen. Zonder migratie van arbeid zou het werknemerstekort bijna 55 miljoen personen bedragen.

De omvang van bovengenoemde effecten zijn berekend met behulp van scenario’s ontwikkeld door Eurostat, en voor de 16 belangrijkste landen van de EU opgenomen in het SEO-rapport ‘Mind the Gap – International Database on Employment & Adaptable Labour’. Verschillen tussen landen blijken aanzienlijk; het vergrijzingseffect is het grootst in Zuid-Europa en Oost- Europa, de bevolkingsafname in Duitsland, Italie, Tsjechië en Hongarije.

In de meeste landen worden het effect van vergrijzing en bevolkingsafname gedeeltelijk gecompenseerd door immigratie van buitenlandse werknemers; Luxemburg compenseert het werkgelegenheidsgat volledig met buitenlandse werknemers, Nederland voor 80%, terwijl in Oost-Europa het effect van migratie veel kleiner is. Voor de hele EU-25 komt het werkgelegenheidstekort in het meest waarschijnlijke scenario uit op 32 miljoen.

Conclusies

Mogelijke oplossingen om iets te doen aan het 'werkgelegenheidsgat' zijn:

Hogere arbeidsparticipatie in aantal personen.
Hogere participatie in aantal uren per week.
Op latere leeftijd stoppen met werken.
Minder vaak alles-of-niets: deeltijd-pensioen.
Meer (eventueel tijdelijke) immigratie van buitenlandse werknemers.
Verhoging van de arbeidsproductiviteit.
Bevolkingsgroei stimuleren.
Accepteren van een lager Bruto Nationaal Produkt: onvermijdelijk ‘als al het andere faalt’.

De wenselijkheid, waarschijnlijkheid en effectiviteit van deze maatregelen verschillen sterk per land en per sector van de economie. Het vinden van de optimale mix is afhankelijk van nationale voorkeuren en tradities.

Contactgegevens

SEO Economisch Onderzoek
Ernest Berkhout, tel. 0205251657

Datum uitgave

28/02/2007

Gegevens publicatie
Auteur: Berkhout, E., C. Dustmann en P. Emmer
ISBN: 978 90 6733 380 1

Links

Rapport: ‘Mind the Gap – International Database on Employment & Adaptable Labour’

Documenttype

onderzoek

Thema's

Sociale cohesie

Trefwoorden

Arbeidsparticipatie