Nicis Institute - KIEM - IMES onderzoekt radicalisering onder Amsterdamse moslims

IMES onderzoekt radicalisering onder Amsterdamse moslims

Inleiding

Religieuze orthodoxie leidt niet automatisch tot politieke onvrede of radicalisme. Dat is de belangrijkste conclusie uit het onderzoeksrapport 'Processen van radicalisering'. Het rapport beschrijft de resultaten van een onderzoek naar radicaliseringsprocessen onder Amsterdamse moslims. Het onderzoek is in opdracht van de gemeente Amsterdam uitgevoerd door door het Instituut voor Migratie en Etnische Studies van de Universiteit van Amsterdam.

Probleemstelling

Wat is radicalisering en welke factoren bepalen of iemand ontvankelijk is voor radicalisering?

Beschrijving

Het onderzoek richt zich vooral op de fase vóór radicalisering. Dat komt voort uit de wens van de gemeente Amsterdam om preventie van radicalisering te versterken. De onderzoekers besteden aandacht aan de aanwezigheid van opvattingen en denkbeelden die tot radicalisering kunnen leiden bij niet-radicale moslims in Amsterdam. Daarbij maakten ze onder meer gebruik van de Amsterdamse burgermonitor 2005, een representatieve enquete onder de Amsterdamse bevolking, waar 321 moslims aan mee deden.

Daarnaast besteedt het onderzoek aandacht aan twaalf islamitische jongeren uit de periferie van de Hofstadgroep die wél geradicaliseerd zijn. De onderzoekers voerden gesprekken met deze groep die deels door de AIVD in de gaten wordt gehouden. Het rapport beschrijft van binnenuit hoe het radicaliseringsproces bij hen is verlopen.

Conclusies

Radicalisering is niet een eigenschap van 'onbegrijpelijke gekken'. Het is een ontwikkeling die bij uiteenlopende mensen kan ontstaan. Het gaat gepaard met bepaalde gevoelens en houdingen.
Radicalisering heeft twee belangrijke aangrijpingspunten:
1. Religieuze dimensie: een zeer orthodoxe geloofsinvulling
2. Politieke dimensie: het idee dat de politiek en de maatschappij moslims onrechtvaardig bejegenen en dat de islam daardoor bedreigd wordt.
Amsterdamse moslims die deze religieuze en politieke denkbeelden sterk combineren hebben een verhoogde kans te radicaliseren. 2% van de Amsterdamse moslims scoort hoog op de religieuze en politieke dimensie. Vaak combineren zij de denkbeelden met een wantrouwen tegenover de lokale politiek, een 'wij-tegen-zij' wereldbeeld en een voorstelling van een ideale islamitische samenleving.
Een hoge score op beide dimensies is niet voldoende om daadwerkelijk te radicaliseren. De groep van 2% is niet radicaal, maar het meest ontvankelijk voor radicalisering. Dezelfde standpunten kunnen er bij de één toe leiden dat hij pf zij zich meer voor de samenleving inzet en bij de ander dat hij of zij zich van de samenleving afwendt.
De religieuze en politieke dimensie zijn onafhankelijk. Orthodoxie leidt niet automatisch tot politieke onvrede en andersom. Het is belangrijk dat te erkennen.

Beleidsaanbevelingen

Vergroot maatschappelijk vertrouwen door dichotome wereldbeelden te bestrijden, de islam niet louter negatief en generaliserend te bejegenen én discriminatie en sociaal isolement te bestrijden.
Vergroot politiek vertrouwen door mensen het gevoel te geven dat ze een verschil kunnen maken en door het maatschappelijk middenveld te versterken.
Vergroot religieuze weerbaarheid door de diversiteit van de islam meer zichtbaar te maken en ontspannen om te gaan met orthodoxe geloofsopvattingen.

Contactgegevens

Instituut voor Migratie en Etnische Studies
Universiteit van Amsterdam
Tel: 0205253627

Datum uitgave

01/10/2006

Gegevens publicatie
Auteur: Drs.Ir. Marieke Slootman en Dr. Jean Tillie
ISBN:
ISSN:

Links

Gemeente Amsterdam

Bestanden

Rapport: Processen van radicalisering (pdf, 664 KB)

Documenttype

onderzoek

Thema's

Integratie > Religie en cultuur

Trefwoorden

Radicalisering