Nicis Institute - KIEM - Combinatie politiek en religie motief voor radicalisering

Combinatie politiek en religie motief voor radicalisering

Inleiding

Amsterdamse moslims die religieuze en politieke denkbeelden sterk combineren hebben een verhoogde kans om te radicaliseren. Andere factoren die dit proces kunnen beïnvloeden zijn wantrouwen in de lokale politiek, leven met een tweezijdig wereldbeeld (‘wij’ tegenover ‘zij’) en het streven naar een ideale samenleving. Toch leidt orthodoxie niet direct tot politieke onvrede en dus tot mogelijke radicalisering. Dit zijn enkele conclusies uit het onderzoek ‘processen van radicalisering,’ uitgevoerd door het Instituut voor Migratie- en Etnische Studies (IMES) in opdracht van de gemeente Amsterdam.

Probleemstelling

Centrale vragen in dit onderzoek zijn:

Wat is radicalisering?
Welke factoren bepalen of iemand ontvankelijk is voor radicaliseringsprocessen?

Beschrijving

De onderzoekers beschrijven welke denkbeelden motieven voor radicalisering kunnen vormen. Centraal staat de analyse van denkbeelden die een radicaliseringsproces in gang kunnen zetten. Daarna wordt de aanwezigheid van deze denkbeelden in enkele Amsterdamse stadsdelen onderzocht en worden de factoren die van invloed zijn op het al dan niet voorkomen van deze aangrijpingspunten geanalyseerd. Hierbij kijken de onderzoekers of er mogelijke contextfactoren zijn die de aanwezigheid van aangrijpingspunten voor radicalisering beïnvloeden. Vervolgens verlegt het onderzoek de aandacht naar 12 islamitische jongeren. De onderzoekers hebben gesprekken gevoerd met deze groep, die deels door de AIVD in de gaten wordt gehouden. Van binnenuit bestudeerden ze zo hoe het radicaliseringsproces bij hen is verlopen.

Conclusies

De belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat de religieuze en politieke dimensie onafhankelijk zijn. Dat wil zeggen: orthodoxie leidt niet automatisch tot politieke onvrede (en dus tot mogelijke radicalisering) en andersom. Het is belangrijk dit te erkennen. Iemand die orthodox is, is niet per se radicaal, noch loopt deze persoon de kans automatisch radicaal te worden;
Er zijn twee centrale aangrijpingspunten voor radicalisering. Het ene punt is een zeer orthodoxe geloofsinvulling (religieuze dimensie) en het andere is het idee dat er door de politiek en in de maatschappij onrechtvaardig wordt omgegaan met moslims en dat de islam daardoor bedreigd wordt (politieke dimensie);
Radicalisering is geen eigenschap van ‘onbegrijpelijke gekken’ maar een ontwikkeling die gepaard gaat met bepaalde gevoelens en houdingen die bij uiteenlopende mensen kunnen ontstaan;
Amsterdamse moslims die deze religieuze en politieke denkbeelden sterk combineren hebben een verhoogde kans te radicaliseren. Vaak combineren zij deze denkbeelden met een wantrouwen ten aanzien van de lokale politiek, met een dichotoom wereldbeeld (‘wij’ tegenover ‘zij’) en met een voorstelling van een realiseerbare ideale samenleving;
Twee procent van de Amsterdamse moslims scoort hoog op de religieuze en politieke dimensie. Zij zijn niet radicaal, maar potentieel het meest ontvankelijk voor radicalisering.

Contactgegevens

Instituut voor Migratie en Etnische Studies (IMES)
Oudezijds Achterburgwal 237
1012 DL Amsterdam
Tel: 0205253627
imes@fmg.uva.nl

Datum uitgave

25/02/2008

Onderzoeker

Drs. Ir. M. Slootman en Dr. J. Tillie

Bestanden

Processen van Radicalisering (Pdf, 664 kb)

Documenttype

onderzoek

Thema's

Integratie > Religie en cultuur

Trefwoorden

Radicalisering