• De overheid staat open voor aanwijzing of financiering van ambtsopleidingen, maar veel aanhangers van de godsdienstige of geestelijke stromingen voelen geen behoefte of staan er gereserveerd tegenover. Door onderlinge verdeeldheid en geringe organisatiegraad zijn ze niet in staat een draagvlak te creëren.
• De overheid heeft weinig ruimte om zich met deze materie bezig te houden. Zij kan slechts financiële voorwaarden scheppen, maar initiatieven die niet door de betrokkenen worden gesteund zouden strijdig zijn met het beginsel van scheiding van kerk en staat.
• Eén voor de gehele moslimgemeenschap aanvaardbare opleiding is wegens de onderlinge diversiteit een onhaalbare zaak. Realistischer is een opleiding per godsdienstige richting of groepering binnen de islam.
• Een volledige Nederlandse imamopleiding op universitair of hbo-niveau is niet haalbaar. Voorlopig is het realistischer op relatief korte opleidingen te richten met doelgerichte pragmatisch ingevulde vakken. Op de lange termijn kan zo de weg naar een hoger niveau worden gebaand.
• Zolang de belangstelling van moslimzijde voor een imamopleiding en de subsidiëring daarvan geen gestalte heeft gekregen kan de overheid weinig meer doen dan stimuleren en faciliteren. De commissie wil echter zien of deze terughoudendheid toch samen kan gaan met het ontwikkelen van een bestuurlijk instrument om zodra er wel belangstelling is snel en adequaat te kunnen reageren.
• Volgens de commissie moet het uitgangspunt zijn dat indien enig initiatief tot een imamopleiding, passend binnen de kaders van de Nederlandse onderwijswetgeving, formeel zou worden aangemeld er geen reden is om een dergelijk verzoek niet volgens de wetgeving te beoordelen.
• Het belangrijkste probleem met een facilitering van een imamopleiding is de omstandigheid dat de imamopleiding nog niet, en zeker niet voor alle godsdienstige richtingen, is gedefinieerd. Het gewenste peil van zulke opleidingen kan ook zeer uiteenlopen.
• De commissie beveelt aan dat de overheid een beleid ontwikkelt waarin elk initiatief tot opleiding van imams dat past in de integratiedoelstelling, maar niet is voorzien in de onderwijswetgeving, financieel kan worden gefaciliteerd.