Nicis Institute - KIEM - Het integratiebeleid is steeds politieker en minder wetenschappelijk

Het integratiebeleid is steeds politieker en minder wetenschappelijk

Inleiding

Hoewel in de jaren zeventig wetenschappers nog erg direct bij het maken van integratiebeleid betrokken waren, is dit de afgelopen jaren niet meer zo het geval. Er lijkt sprake te zijn van een politiek cynisme ten opzichte van onderzoek als het om sociale kwesties gaat. Dit stelt Peter Scholten in zijn proefschrift ‘Constructing immigrant policies’ wat hij op 18 januari aan de Universiteit Twente verdedigde. Zijn onderzoek gaat niet over het integratievraagstuk op zich, maar over de relaties tussen onderzoekers en beleidsmakers in het opstellen van het integratiebeleid. Deze relatie kende in de afgelopen decennia vele vormen. Ook is het perspectief, of frame, van waaruit het integratievraagstuk is benaderd, al vaak veranderd. Doordat actoren met verschillende verwachtingen vanuit verschillende frames naar het integratiebeleid kijken is het moeilijk te zeggen of het integratiebeleid een mislukking of succes is geweest.

Probleemstelling

Welke rol heeft de relatie tussen minderhedenonderzoek en -beleid gespeeld in de verschillende manieren waarop het integratievraagstuk is gedefinieerd. Hoe kan deze rol worden verklaard?

Beschrijving

In zijn proefschrift bespreekt Peter Scholten vier modellen voor de relatie tussen onderzoek en beleid:

het verlichtingsmodel: Dit model bestaat uit een scherpe rolverdeling tussen onderzoek en beleid. Onderzoekers worden geacht de waarheid te spreken die vervolgens beleidvorming beïnvloedt.
het bureaucratiemodel: Er bestaat een scheiding tussen de rollen van onderzoek (feiten) en beleid (waarden), maar de nadruk ligt aan de politieke zijde.
het ingenieursmodel: Ook hier bestaat een politiek primaat. De rollen van onderzoekers en beleidsmakers lopen in dit model meer door elkaar heen.
het technocratiemodel: Hier ligt de nadruk op wetenschappelijke kennis bij het beleidsvormingsproces. Wetenschappers worden niet alleen geacht de waarheid te spreken maar ook een actieve rol te spelen in beleidsvorming.

Scholten geeft de volgende definitie voor frame: “Een frame is een onderliggende structuur van opvattingen, waarnemingen en waarderingen die als basis dienen voor het selecteren, organiseren, interpreteren en begrijpen van een complexe realiteit”.

Frames brengen bepaalde verwachtingen met zich mee. Doordat verschillende actoren vanuit verschillende frames het vraagstuk benaderen lijkt het debat soms wel een debat tussen doven. Dit komt onder anderen doordat met verschillende frames ook verschillende verwachtingen naar voren komen. Beleid kan dus vanuit het ene frame gezien mislukt zijn, terwijl andere actoren vanuit hun frame het beleid als succesvol beschouwen. Uit het integratiebeleid van de afgelopen decennia kan Scholten vijf frames ontdekken van waaruit naar het vraagstuk gekeken wordt.

het multiculturalistisch frame focust op de sociaal-culturele emancipatie van etnische of culturele minderheden binnen een multiculturele samenleving.
het assimilationistisch frame behelst de sociaal-culturele aanpassing van migranten in het perspectief van behoud van de identiteit en cohesie in de natiestaat.
het universalistisch frame heeft een meer sociaal-economische kijk op integratie. Hierbij ligt de nadruk op participatie van individuele migranten als burgers in maatschappelijke instituties.
het differentialistisch frame benadrukt culturele en structurele verschillen tussen groepen en kent een meer gedifferentieerd perspectief op de samenleving.
het trans- en postnationalistsch frame stelt de grensoverschrijdende aspecten van burgerschap van migranten en de beperkende invloed hiervan op de rol van de natiestaat, centraal.

Stand van zaken

Afgerond

Kennisverspreiding

Proefschrift

Conclusies

De afgelopen jaren is er sprake van een ingenieursmodel en een assimilationistisch frame.
In het actuele integratiedebat en –beleid speelt wetenschappelijke onderzoek een kleinere rol dan in eerdere jaren.
De toename van het cynisme richting onderzoek weerspiegelt een verschuiving van het geloof in de maakbaarheid van het integratievraagstuk met behulp van wetenschappelijke kennis, naar een toenemende erkenning van de beperkte mate waarin men dit soort sociale kwesties kan beheersen.
Actoren die zich met het integratiedebat bezighouden moeten zich bewust zijn van het frame van waaruit ze het vraagstuk benaderen.
Het is de taak van onderzoekers om deze frames te verduidelijken en beleidsmakers en politici aan te zetten tot kritische framereflectie. Deze bewustwording kan ertoe leiden dat het debat niet langer een debat tussen doven is.

Contactgegevens

Universiteit Twente
Drienerlolaan 5
7522 NB Enschede
Nederland
Tel: 0534899111
Fax: 0534892000
info@utwente.nl
dr. Peter Scholten (Assistant Professor), tel. 0534893258

Datum uitgave

18/01/2008

Onderzoeker

Dr. Peter Scholten

Gegevens publicatie
ISBN: 9789036526142

Bestanden

dr. P. Scholten (2007) "Constructing Immigrant Policies. Research-policy relations and immigrant integration in the Netherlands (1970-2004)"

Documenttype

onderzoek

Thema's

Integratie

Trefwoorden

Integratie algemeen