• Participatie: immigranten en hun nakomelingen moeten meedoen en bijdragen aan de Nederlandse samenleving. Dit vereist in het bijzonder participatie in arbeid en onderwijs.
• Eigen verantwoordelijkheid: bij het realiseren van die participatie wordt een beroep gedaan op de eigen individuele verantwoordelijkheid.
• Ontmoeting: de deelneming blijft niet beperkt tot gescheiden segmenten van de samenleving.
• Voor nieuwkomers die in Nederland zijn toegelaten, betekent dit dat zij deze beginselen, participatie, eigen verantwoordelijkheid en ontmoeting, aanvaarden en bereid zijn te participeren en te investeren in zelfredzaamheid en zelfstandigheid.
• Voor de Nederlandse samenleving betekent dit dat zij de participatie van immigranten bevordert en investeert in hun toerusting en in de toegankelijkheid van de Nederlandse instituties. Ook moeten ontmoeting en confrontatie worden bevorderd en moet culturele diversiteit worden gerespecteerd.
• Een overheidsprogramma dat is gericht op het bevorderen van de participatie van immigranten en de consequente uitvoering en handhaving daarvan stelt eisen aan de immigranten en aan de toegankelijkheid van de publieke en maatschappelijke instituties van de Nederlandse sociale rechtsstaat.
• In een immigratiesamenleving is het regeringsbeleid op nationaal niveau dwingend en sanctionerend waar het gaat om de toegang en de initiële toerusting van immigranten, waaronder inburgering.
• Daarnaast is het beleid vooral faciliterend en stimulerend, opdat migranten hun weg kunnen vinden in de Nederlandse samenleving en in organisaties als bedrijven, instellingen en scholen.
• De initiële toerusting van immigranten heeft betrekking op de twee basisvoorwaarden om te kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving: taal en beroepsvaardigheden. De raad pleit voor een sober overheidsprogramma dat consequent wordt uitgevoerd en gehandhaafd.
• Nieuwkomers en allochtonen ontmoeten de Nederlandse samenleving vooral op decentraal, lokaal niveau. Op dat niveau kan worden ingespeeld op de diversiteit aan wensen, behoeften en mogelijkheden. Juist voor een beleid dat het accent legt op maatschappelijke participatie, individuele weerbaarheid en ontmoeting is lokale variëteit en eigen beleidsruimte van betrokken organisaties van groot belang.
• De raad geeft aanbevelingen om het overheidsbeleid op de terreinen immigratie, integratie en de sociale rechtsstaat onderling optimaler af te stemmen.