Nicis Institute - KIEM - Bibliotheek populair onder Marokkaanse tieners

Bibliotheek populair onder Marokkaanse tieners

Inleiding

Onderzoek van dr. hoogleraar Frank Huysmans met een focus op de gebieden bibliotheekbezoek, leesgedrag en taalbeheersing. De grote allochtone groepen (Turken, Marokkanen, Surinamers, Antillianen) staan centraal. Het onderzoek laat onder andere zien dat met name Marokkaanse jongeren veel vaker in de openbare bibliotheek te vinden zijn en ook meer boeken lezen dan hun autochtone leeftijdsgenoten.

Probleemstelling

Hoe presteren de grote allochtone groepen ten opzichte van autochtonen op de gebieden bibliotheekbezoek, lezen en taalbeheersing?

Beschrijving

Nederlanders van allochtone komaf zijn notoir ondervertegenwoordigd in vragenlijstonderzoek. Een belangrijke reden voor hun lage respons zijn taalproblemen. Om de leefsituatie van deze groep desondanks goed in beeld te krijgen, heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau een enquête laten afnemen onder Nederlanders met een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse en autochtone culturele achtergrond uit de vijftig grote steden. Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoeksbureau Veldkamp, dat veel ervaring heeft met onderzoek onder allochtone bevolkingsgroepen. Beheerste de beoogde respondent het Nederlands niet voldoende, dan werd de vragenlijst door een enquêteur met eenzelfde culturele achtergrond in de moedertaal afgenomen.

Conclusies

Van de autochtone inwoners van de vijftig grootste steden zegt 37 procent in het afgelopen jaar de openbare bibliotheek te hebben bezocht. Voor Turken en Marokkanen liggen de percentages wat lager, op 31 en 34 procent.
Autochtone Nederlanders zeggen in het afgelopen jaar gemiddeld 5,4 keer in de openbare bibliotheek te zijn geweest. Alleen Surinaamse Nederlanders komen significant minder vaak (3,9 keer jaarlijks) in de bibliotheek. Turken (5,1 keer) en Antillianen (4,7 keer) scoren iets lager, maar de verschillen met de autochtone groep kunnen statistisch op toeval berusten. Dat laatste geldt ook voor de hogere score (6,9 keer) onder Marokkaanse Nederlanders.
Jonge Marokkanen en Turken zijn veel vaker in de bibliotheek te vinden dan oudere. Als de leeftijd stijgt, daalt de belangstelling voor de bibliotheek snel. Surinamers en Antillianen laten hetzelfde patroon zien, zij het minder uitgesproken. Onder autochtonen is het andersom: daar stijgt de bezoekfrequentie met de leeftijd.
In de vijftig grootste steden komt de Marokkaanse tiener ruim zes keer en de Turkse ruim vier keer zo vaak in de openbare bibliotheek als de autochtone leeftijdgenoot.
Onder autochtonen, die gemiddeld over alle leeftijden ruim tien boeken per jaar zeggen te lezen, zien we dezelfde stijgende tendens als bij het bibliotheekbezoek. Bij de Marokkaanse Nederlanders zijn de leeftijdsverschillen opnieuw het spiegelbeeld daarvan. Tieners lezen van alle leeftijdsgroepen bij de Marokkanen de meeste boeken. Bij de begin-twintigers spannen de autochtone stedelingen de kroon. Ook bij de oudere groepen is dat het geval. Turkse jongeren zijn een geval apart. Hoewel Turkse tieners en begin-twintigers vaker in de bieb komen dan autochtone jongeren, lezen zij toch duidelijk minder boeken. Maar ook voor hen geldt grosso modo dat jongeren meer boeken lezen dan ouderen.
Voor Surinaamse Nederlanders vormt het lezen van teksten in het Nederlands nauwelijks een belemmering voor bibliotheekbezoek. Bij Antillianen is dat iets meer het geval, maar zelfs in de oudste groep geeft maar één op de vijf ondervraagden aan soms of vaak problemen met het Nederlands lezen te ervaren. Duidelijk anders ligt dat bij de Marokkanen en Turken. Onder de schoolgaande en studerende jeugd gaat het om een probleem van beperkte omvang. Vanaf 25 jaar kan er echter van een serieuze drempel worden gesproken. Bibliotheken in de grote steden komen daaraan tegemoet door ook boeken en kranten in diverse ‘moedertalen’ aan te bieden. Zij voorzien daarmee vooral in een behoefte van Turken en veel minder van Marokkanen.
Eerder onderzoek onder voornamelijk autochtone Nederlanders heeft laten zien dat veranderingen in leesgedrag generatiegebonden zijn. Als een generatie – een groep mensen die in dezelfde periode is gesocialiseerd – ouder wordt, blijft zij haar leesgedrag op latere leeftijd relatief trouw. Op basis van die bevinding was enige somberheid over het lezen in de toekomst gerechtvaardigd. De hier gepresenteerde bevindingen geven de bibliotheken weer wat moed. Als het generatieproces ook voor allochtone groepen opgaat, zullen bibliotheekgebruik en het lezen van boeken in deze groepen sterk gaan toenemen. En dat terwijl onder autochtone Nederlanders de veellezende oudere generaties langzaam maar zeker gaan uitsterven. Het leesklimaat in Nederland kan de steun van de allochtone lezers, vooral van de Marokkanen, dus uitermate goed gebruiken.

Bron

Bibliotheekblad

Datum uitgave

14/06/2006

Gegevens publicatie
Auteur: Huysmans, F. et al.

Bestanden

Bibliotheekgebruik van allochtone groepen in Nederland (PDF, 40 KB)

Een kwart eeuw lezen, luisteren, kijken en internetten (PDF, 2,3 MB)

Trends in de belangstelling voor kunsten en cultureelk erfgoed (PDF, 2,8 MB)

Achterstand in bibliotheekgebruik van Turken en Marokkanen verdwijnt (PDF, 1 MB)

Documenttype

onderzoek

Thema's

Integratie > Inburgering

Trefwoorden

Nederlandse taal