• Het internationale recht kent geen bepalingen die aan vreemdelingen, die zich in Nederland blijvend willen vestigen, een plicht opgelegt om een inburgeringtoets succesvol af te leggen als voorwaarde voor hun eerste toelating.
• Het voorstel voor een inburgeringsvereiste voor toelating tot Nederland kent wel enige (juridische) risico's. Bijvoorbeeld met het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
• De hoofdregel is dat het inburgeringsvereiste geldt voor alle vreemdelingen die toegelaten willen worden. Uitzonderingen hierop kunnen alleen gemaakt worden op grond van zwaarwegende rechtvaardigingsgronden. Deze inburgeringsplicht zou strijdigheid kunnen opleveren met het gelijkheidsbeginsel indien bepaalde groepen vreemdelingen van de voorgestelde inburgeringsplicht worden uitgezonderd zonder dat gerechtvaardigd is.

Aanbevelingen
• Voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd kan het behalen van een examen met twee onderdelen, taalvaardigheden en praktische vaardigheden, worden geëist.
• Degenen die het examen niet halen kunnen in de meeste gevallen niet uitgezet worden. Dat geldt zeker voor erkende vluchtelingen en hun gezinsleden.
• De ACVZ pleit voor het combineren van exameneisen met positieve prikkels, zoals lagere kosten naar mate men eerder slaagt en als het examen wordt gehaald na minimaal 3 jaar wordt direct een permanente verblijfsvergunning afgegeven.
• De eis om kennis over het Nederlands en de Nederlandse maatschappij te beschikken is aanvaardbaar omdat het in het belang is van het economisch welzijn en de openbare orde van Nederland is. Wel moet de maatregel aan iedereen worden opgelegd die daarvan niet op grond van EG-regels is vrijgesteld, om strijd met het gelijkheidsbeginsel dan wel discriminatie naar nationaliteit te voorkomen.
• Het inburgeringsexamen in het buitenland is niet in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en evenmin met de door de EG vastgestelde gezinsherenigingsrichtlijn die ook voor gezinsvorming geldt. Voor vluchtelingen en andere asielstatushouders moet echter een uitzondering worden gemaakt. Dat geldt eveneens voor hun gezinsleden die voor gezinshereniging- of vorming komen, omdat zij geen plek buiten Nederland hebben waar het gezinsleven kan worden genoten. De ontwerpregeling dient daarop te worden aangepast.
• Het vooraf-inburgeringsexamen zal voor velen uitstel en soms afstel van plannen om samen een gezin in Nederland te vormen betekenen. Wenselijk is dat de overheid de benodigde kennis, als het ware als een leerboekje voor het theoretisch rijexamen, voor iedereen in de meest gebruikte talen beschikbaar maakt; ook op internet en via CD/ cassetteband.