Nicis Institute - KIEM - Turkse en Marokkaanse vrouwen ondernemen in Nederland

Turkse en Marokkaanse vrouwen ondernemen in Nederland

Inleiding

Onderneemsters van Turkse en Marokkaanse afkomst in Nederland hebben te maken met allerlei vooroordelen. Zij moeten opboksen tegen het traditionele beeld van een ondernemer die blank en man is. Maar juist hun specifieke achtergrond zorgt ervoor dat ze vernieuwende producten of diensten aanbieden waarmee ze een nieuwe markt aanboren. Caroline Essers deed een promotieonderzoek naar deze vrouwen. Ze verdiepte zich in de manier waarop ze zich bewegen binnen de kaders van ondernemerschap op het kruispunt van sekse en etniciteit.

Probleemstelling

Hoe geven Turkse en Marokkaanse onderneemsters in Nederland vorm aan hun gender-, etnische en ondernemersidentiteit?

Beschrijving

In Nederland zijn 11.000 ondernemers van Turkse en 4.200 van Marokkaanse afkomst. Respectievelijk 17 en 12 procent hiervan is vrouw. Caroline Essers interviewde twintig onderneemsters van Turkse of Marokkaanse origine om inzicht te krijgen in de manier waarop zij vormgeven aan hun identiteit als vrouw en ondernemer en welke invloed hun allochtone herkomst hierop heeft.

In haar proefschrift bekritiseert Essers het traditionele discours over ondernemerschap. Dit discours construeert een blanke man als typische succesvolle ondernemer. Daarbij ontkent het dat een ondernemer ook vrouw kan zijn en uit een niet-westerse cultuur kan komen.

In de hoofdstukken van haar proefschrift gaat Essers in op de volgende thema's:

In hoofdstuk één onderzoekt Essers hoe de ondernemersidentiteiten van onderneemsters van Turkse of Marokkaanse komaf worden geconstitueerd door de verschillende discoursen binnen de multiculturele samenleving.
Het tweede hoofdstuk gaat over de onderzoeksmethode. Essers benadrukt dat het feit dat zij als Nederlandse vrouw deze vrouwen heeft geïnterviewd waarschijnlijk de verhalen die de zakenvrouwen vertelden al heeft beïnvloed. Als zij een vrouw van Turkse of Marokkaanse afkomst was geweest waren er waarschijnlijk andere punten naar boven gekomen.
In het derde hoofdstuk bespreekt Essers welke rol de islam speelt in de dagelijkse realiteit van de onderneemsters. Alle twintig geïnterviewde vrouwen zijn moslima.
In hoofdstuk vier staat de familie centraal. Het hoofdstuk laat zien hoe de percepties van de geïnterviewden over gender en identiteit binnen hun families een belangrijke rol spelen in hun identiteitsconstructie.
Hoofdstuk vijf combineert de conclusies uit de verschillende hoofdstukken en laat zien hoe de vrouwen omgaan met de spanningen die ontstaan door de verschillende verwachtingen uit hun omgeving. Bovendien benadrukt het hoofdstuk het contextuele karakter van identiteit. Afhankelijk van de context benadrukken de onderneemsters hun vrouwzijn, hun Nederlander-zijn of hun Turkse of Marokkaanse achtergrond. Zo gebruiken zij hun identiteit bewust in hun ondernemerschap.

Conclusies

De etnische afkomst en het vrouwzijn van de onderneemsters brengen zowel beperkingen als kansen met zich mee.
- Juist door hun specifieke achtergronden slagen ze erin vernieuwende producten op de markt te brengen. Het gaat dan bijvoorbeeld om Turkse rijschoolhoudsters die zich richten op allochtone vrouwen die zich meer op hun gemak voelen bij een vrouwelijke rij-instructeur. Ook werken er vrouwen als 'zyanas', Marokkaanse weddingplanners, die bruiloften voor Marokkaanse stellen verzorgen.
- Wat het moeilijk maakt voor deze onderneemsters is dat zij moeten opboksen tegen de verwachtingen en vooroordelen van zowel autochtone Nederlanders als van mensen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond.
De islam is een steun voor de onderneemsters. Vaak verwezen de vrouwen naar de eerste vrouw van de profeet die ook handelaarster was.
Net als autochtone vrouwen vinden deze vrouwen het ook soms zwaar om hun rollen als moeder en onderneemster te combineren. Ook is het soms moeilijk om met de heersende vooroordelen om te gaan en aan alle verwachtingen te voldoen.
Zelfstandigheid is voor bijna alle vrouwen de belangrijkste reden om een eigen onderneming te beginnen.
Echtgenoten en familieleden staan, soms na enig onderhandelen, volledig achter hen. Vaak helpen of werken familieleden mee in de onderneming.
De verschillende Marokkaanse en Turkse onderneemsters waren niet of nauwelijks van elkaars aanwezigheid op de hoogte.

Publicatie
Caroline Esser promoveerde op 7 januari 2008. Later dit jaar zal de handelseditie van haar onderzoek uitkomen. Voorlopig kunt u voor het bestellen van een exemplaar van het proefschrift contact opnemen met de auteur.

Contactgegevens

Radboud Universiteit Nijmegen
P.O. Box 9108
6500 HK NIJMEGEN
Nederland
Dr. Caroline Essers, tel. 0243611740

Datum uitgave

07/01/2008

Onderzoeker

dr. Caroline Essers (c.essers@fm.ru.nl)

Documenttype

onderzoek

Thema's

Economie > Ondernemen

Trefwoorden

Etnisch ondernemerschap