Bij herstructurering in steden worden de grenzen van woonruimteverdeling (spreiding) steeds meer verkend. Ook neemt de aandacht voor de sociale pijler toe, waarbij gemeenten meer het voortouw nemen in het integratiedebat en op zoek gaan naar draagvlak en dialoog. Andere nieuwe partijen, zoals de woningcorporaties, mengen zich in het debat.

Yvon Driehuis (Bureau Parkstad, gemeente Amsterdam) sprak over de aanpak van de herstructurering in de westelijke tuinsteden. In Amsterdam staat binding centraal: het behoud van de middenklasse voor de wijk en het geloof in de potentiële stijgers onder de bewoners. Vernieuwing en herstructurering zijn gericht op de bewoners van de wijk. Niet op het aantrekken van nieuwe kansrijke bewoners, wel op het beperken van de instroom van kansarme bewoners.

Door de aanpak van segregatie in New York, Engeland en Duitsland te vergelijken, werd een internationaal perspectief geboden door Trevor James (managementadviseurs Van Nimwegen en partners). Spreiding is geen middel tegen achterstand en sociale uitsluiting. Het doorbreken van ruimtelijke segregatie door middel van spreiding leidt slechts tot een statistische verwatering van de problematiek. Het bestrijden van achterstand vraagt om een benadering die gericht is op de positieverbetering van de bewoners. Bij de aanpak en uitvoering van stedelijke vernieuwing is het van essentieel belang om de lokale stakeholders in het proces te betrekken.

Vier stedelijke workshops

Frankfurt am Main

Frankfurt am Main is de minst gesegregeerde stad van Europa. De sociale huursector is klein en de goedkope woningen liggen verspreid in stad. De gemeente voert een integraal integratiebeleid dat op wijkniveau wordt vormgegeven door taalcursussen, culturele feesten, opleidingen, (interculturele) buurtbemiddeling en vooral discriminatiebestrijding. Een belangrijk verschil met Nederlandse steden is, dat iedere stad in Duitsland een inspraakorgaan van migranten heeft. Het is een factor waar gemeenteambtenaren rekening mee moeten houden en het vergroot de herkenbaarheid van de politiek bij de allochtone bewoners.

De gemeente heeft net een nieuwe kadernota voor het integratiebeleid uitgebracht: Allemaal Tilburgers. De centrale boodschap is, dat je als gemeente een duidelijke visie moet hebben op integratie en participatie. Deze visie - met de daaraan gekoppelde ambities - helpt in de communicatie naar de burgers, zeker als je (zoals bij herstructurering) ingrijpende maatregelen moet aankondigen. Tilburg pleit voor een pragmatische en persoonlijke aanpak van de communicatie met de bewoners.

Het aantal Delftenaren van niet-westerse allochtone afkomst groeit hard door de vele goedkope sociale huurwoningen. Indien niet wordt ingegrepen zal de stad steeds meer gesegregeerd raken. Maar zou etniciteit wel een (belangrijke) factor moeten zijn bij spreiding of moet er meer gekeken worden naar inkomen en klasse? Net als in Tilburg wordt in Delft gezocht naar effectieve communicatie, gericht op de individuele burger en niet op (allochtone) groepen.

Een ander geluid uit Rotterdam. Twee corporaties met veel bezit in concentratiewijken proberen bewoners met potentie vast te houden in de wijk en manieren te vinden om kansarmen weer kansrijk te maken. Zij kiezen voor investering in vitaliteit en voor een andere, directe benadering van de bewoners. Welke mensen willen wat met wijk en waar ligt hun interesse? 

Het volledige verslag en een beschrijving van de workshops vindt u onderaan de pagina.

WTC, Amsterdam